Trang chủ Thông tin tham khảo Cẩm nang hướng dẫn quây chặn & thu hồi dầu tràn tại các vùng nước khác nhau

Cẩm nang hướng dẫn quây chặn & thu hồi dầu tràn tại các vùng nước khác nhau

CẨM NANG HƯỚNG DẪN

QUÂY CHẶN VÀ THU HỒI DẦU TRÀN TẠI CÁC VÙNG NƯỚC KHÁC NHAU

Tài liệu được biên soạn bởi các chuyên gia ứng phó sự cố tràn dầu/hoá chất của Công ty TNHH SOS Môi Trường và được chia sẻ miễn phí trên trang web: www.sosmoitruong.com. Cá nhân/tổ chức đăng lại tài liệu này vui lòng trích dẫn nguồn và tác giả.

 

1-1-01

I.    MỤC ĐÍCH VÀ CHIẾN LƯỢC

Cẩm nang này được biên soạn với mục đích cung cấp kiến thức và hướng dẫn lực lượng ứng phó sự cố các cách quây chặn và thu hồi dầu tràn tại các vị trí mặt nước rộng như sông, biển, cầu cảng.

Hệ thống thu hồi dầu gồm có tàu ứng phó có khả năng triển khai phao quây dầu, bơm hút dầu và bồn chứa dầu tạm. Mỗi thiết bị, vật tư này đều có chủng loại, công suất đa đạng để phù hợp với các tình huống sự cố khác nhau tuỳ theo điều kiện thời tiết, loại dầu tràn và năng lực hiện tại. Việc tối đa hoá khả năng thu hồi dầu hoặc công tác ưu tiên bảo vệ các khu vực nhảy cảm sẽ được tính toán theo hướng trôi của vệt dầu tràn.

I.1. Khái quát chiến lược

1.    Xác định vị trí nguồn sự cố và hướng trôi của dầu tràn bằng thông tin liên lạc, quan sát từ trên không hoặc phần mềm mô phỏng.

2.     Lựa chọn trang thiết bị phù hợp với điều kiện môi trường và quy mô sự cố.

3.     Huy động lực lượng ứng phó tại vị trí đón dòng chảy hoặc hướng gió.

4.     Kiểm soát hướng dầu loang và tập trung lại vào khu vực đã được quây chặn.

5.     Thu hồi dầu tràn bằng thiết bị bơm hút.

6.      Lưu chứa dầu thu gom vào bồn chứa tạm tại chỗ trước khi đem đi xử lý.

I.2. Các vùng nước khác nhau

1.    Vùng nước ngoài khơi

Tàu ứng phó, phao quây dầu và bơm hút dầu tràn phải đủ tiêu chuẩn triển khai và vận hành trong điều kiện sóng cao ít nhất 02 mét và vận tốc gió lên tới 30 knot. Loại tàu ứng phó phải có công suất và diện tích mặt sản đủ lớn để đảm bảo khả năng triển khai những trang thiết bị chuyên dụng cỡ lớn như phao quây dầu có phần váy dài hơn 02 mét.

2-1-01

2. Vùng nước nhạy cảm cần bảo vệ

Tàu ứng phó, phao quây dầu và bơm hút dầu tràn phải đủ tiêu chuẩn triển khai và vận hành trong điều kiện sóng cao ít nhất 01 mét và vận tốc gió lên tới 25 knot. Tàu ứng phó cần được tận dụng phương tiện sẵn có như tàu đánh cá, miễn là có thể chứa các trang thiết bị cỡ vừa.

3.  Vùng nước tĩnh

Đây là môi trường khá thuận lợi cho việc ứng phó sự cố với các trang thiết bị đáp ứng được sóng cao 0,5 mét và vận tốc gió 15 knot. Các tàu cá nhỏ, cano có thể được sử dụng để triển khai phao quây dầu và bồn chứa dầu tạm.

4. Vùng nước chảy xiết

Ở những vị trí như song ngòi hoặc thuỷ triều lên xuống, vận tốc dòng chảy có thể vượt quá 0,8 knot khiến cho việc triển khai trang thiết bị khá khó khăn. Chúng phải chịu được sóng cao lên tới hơn 01 mét và vận tốc gió 15 knot.

 I.3. Các phương pháp triển khai phao

            Có 03 cách quây phao phổ biến nhất là:

1.     Quây hình “chữ U”

Sử dụng tàu/cano kéo đều hai đầu phao quây để tạo thành hình “chữ U” với vận tốc chậm. Dầu tràn sẽ được dồn lại phần đáy của “chữ U” và đây chính là nơi triển khai thiết bị bơm hút dầu tràn để thu hồi dầu. Sau đó, các bồn chứa nổi kéo trên mặt nước sẽ làm nhiệm vụ chứa dầu thu gom trước khi kéo vào bờ.

4-1-01

Hình 2. Minh hoạ phương pháp quây “chữ U”

Ngoài ra, phương pháp này còn được sử dụng để tập trung dầu loang lại thành vệt dầu dày hơn bằng cách để mở phần đáy của “chữ U”, thuận lợi hơn cho việc thu gom. Kết hợp nhịp nhàng hai hình thức quây này sẽ giúp tối đa hoá khả năng xử lý sự cố trong khoảng thời gian ngắn hơn.

3-1-01

Hình 3. Triển khai phao quây dầu dạng chữ U để tập trung vệt dầu loang

  

2.     Quây hình “chữ V”

Phương pháp này sử dụng 02 tàu/cano kéo 02 đoạn phao quây dầu và điểm kết nối nữa chúng là thiết bị bơm hút dầu tràn chuyên dụng có chức năng thu gom dầu ngay tại chỗ. Ưu điểm của phương pháp này là không cần huy động nhiều phương tiện, đặc biệt là trong tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, hạn chế về công suất và sức chứa của bơm hút dầu tràn cũng là điều cần phải xem xét.

 5-1-01

3.     Quây hình “chữ J”

Đây là phương pháp triển khai phao phù hợp trong điều kiện hạn chế về phương tiện, trang thiết bị tại cơ sở. Đặc biệt hiệu quả trong việc ứng phó sự cố tràn dầu ven sông.

6-1-01

Hình 5. Minh hoạ phương pháp quây “chữ J”


7-1-01

Quây chặn dầu tại vị trí ven bờ (hình trên)

Trong trường hợp vệt dầu loang trôi vào vùng nước nông ven bờ và có nguy cơ bám dính vào bờ, sử dụng kỹ thuật quây chặn theo hình tròn bằng phao quây dầu cỡ vừa để ứng phó nhanh.

I.4. Các lưu ý an toàn khi triển khai công tác ứng phó sự cố

·         Đánh giá kỹ lưỡng điều kiện thời tiết, bao gồm cả khoảng cách tới cảng gần nhất, thời gian di chuyển và tình trạng của phương tiện ứng phó.

·         Người chỉ huy ứng phó phải có kiến thức và kinh nghiệm về công tác ứng phó sự cố tràn dầu trong các điều kiện môi trường khác nhau.

·         Phương tiện ứng phó phải đủ khả năng vận chuyển các trang thiết bị và triển khai chúng trên mặt nước.

·         Nếu có thể, huy động tàu/cano hỗ trợ cho phương tiện ứng phó.

·         Giữ liên lạc thông suốt trong toàn bộ quá trình ứng phó sự cố.

·         Tính toán đến việc vận chuyển dầu thu gom và chất thải về cảng.

·         Đối với vùng nước ngoài khơi, chia thành 02 ca trực/ngày, mỗi ca 12 tiếng. Đối với các trường hợp khác, có thể sắp xếp mỗi ngày một ca 12 tiếng.

·         Đảm bảo yếu tố nhân lực đủ về số lượng và kỹ năng.

·         Trang bị bảo hộ cá nhân để đảm bảo an toàn.

I.5. Phương tiện và trang thiết bị ứng phó sự cố tràn dầu

1. Vùng nước ngoài khơi

Trang thiết bị

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Phao quây dầu, chiều cao>01 mét

Quây chặn dầu tràn

300 đến 1000 mét

Chọn loại phao tuỳ theo phương pháp quây và môi trường triển khai

Bơm hút dầu tràn

Hút dầu tràn

Ít nhất 01 bộ

Chọn loại bơm hút tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Thiết bị bổ trợ cho công tác thu hồi dầu tràn

Thu gom dầu

Tuỳ chọn 01 bộ

Chọn loại thiết bị tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Bồn chứa tạm

Chứa dầu thu gom

Phải có sức chứa ít nhất gấp đôi lượng dầu bơm hút có thể thu hồi mỗi ngày

Chọn loại bồn chứa có thể kéo nổi trên mặt nước dùng ngoài khơi.

Phương tiện ứng phó

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Class 1 hoặc 2

Vận chuyển và triển khai trang thiết bị ứng phó

1 hoặc 2

Tuỳ vào lượng thiết bị và môi trường triển khai

Class 3, 4, 5 hoặc 6

Kéo phao

1 đến 4

Tuỳ vào phương pháp quây chặn và môi trường triển khai

Nhân lực

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Chỉ huy hiện trường

Giám sát, chỉ huy công tác ứng phó

1

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Lái tàu

Vận hành tàu ứng phó

2 đến 5

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Chuyên viên ứng phó sự cố

Vận hành và triển khai trang thiết bị ứng phó

4 đến 7

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Công nhân

Làm việc dưới sự điều hành của chuyên viên ứng phó

2 đến 5

Tuỳ theo số lượng phương tiện

 

2. Vùng nước nhạy cảm cần bảo vệ

Trang thiết bị

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Phao quây dầu, chiều cao 0,5 đến 01 mét

Quây chặn dầu tràn

150 đến 300 mét

Chọn loại phao tuỳ theo phương pháp quây và môi trường triển khai

Bơm hút dầu tràn

Hút dầu tràn

Ít nhất 01 bộ

Chọn loại bơm hút tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Thiết bị bổ trợ cho công tác thu hồi dầu tràn

Thu gom dầu

Tuỳ chọn 01 bộ

Chọn loại thiết bị tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Bồn chứa tạm

Chứa dầu thu gom

Phải có sức chứa ít nhất gấp đôi lượng dầu bơm hút có thể thu hồi mỗi ngày

Chọn loại bồn chứa có thể kéo nổi trên mặt nước dùng ngoài khơi.

Phương tiện ứng phó

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Class 1 hoặc 2

Vận chuyển và triển khai trang thiết bị ứng phó

1

Tuỳ vào lượng thiết bị và môi trường triển khai

Class 3, 4, 5 hoặc 6

Kéo phao

1 đến 3

Tuỳ vào phương pháp quây chặn và môi trường triển khai

Nhân lực

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Chỉ huy hiện trường

Giám sát, chỉ huy công tác ứng phó

1

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Lái tàu

Vận hành tàu ứng phó

2 đến 4

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Chuyên viên ứng phó sự cố

Vận hành và triển khai trang thiết bị ứng phó

1 đến 4

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Công nhân

Làm việc dưới sự điều hành của chuyên viên ứng phó

1 đến 4

Tuỳ theo số lượng phương tiện

3.     Vùng nước tĩnh

Trang thiết bị

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Phao quây dầu, chiều cao 0,3 đến 0,6 mét

Quây chặn dầu tràn

60 đến 300 mét

Chọn loại phao tuỳ theo phương pháp quây và môi trường triển khai

Bơm hút dầu tràn

Hút dầu tràn

Ít nhất 01 bộ

Chọn loại bơm hút tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Thiết bị bổ trợ cho công tác thu hồi dầu tràn

Thu gom dầu

Tuỳ chọn 01 bộ

Chọn loại thiết bị tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Bồn chứa tạm

Chứa dầu thu gom

Phải có sức chứa ít nhất gấp đôi lượng dầu bơm hút có thể thu hồi mỗi ngày

Chọn loại bồn chứa có thể kéo nổi trên mặt nước dùng ngoài khơi.

Phương tiện ứng phó

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Class 4, 5 hoặc 6

Vận chuyển và triển khai trang thiết bị ứng phó

1

Tuỳ vào lượng thiết bị và môi trường triển khai

Class 4, 5 hoặc 6

Kéo phao

1 đến 3

Tuỳ vào phương pháp quây chặn và môi trường triển khai

Nhân lực

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Chỉ huy hiện trường

Giám sát, chỉ huy công tác ứng phó

1

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Lái tàu

Vận hành tàu ứng phó

2 đến 4

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Chuyên viên ứng phó sự cố

Vận hành và triển khai trang thiết bị ứng phó

1 đến 2

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Công nhân

Làm việc dưới sự điều hành của chuyên viên ứng phó

0 đến 4

Tuỳ theo số lượng phương tiện

4.     Vùng nước chảy xiết

Trang thiết bị

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Phao quây dầu, chiều cao 0,3 đến 0,6 mét

Quây chặn dầu tràn

60 đến 150 mét

Chọn loại phao tuỳ theo phương pháp quây và môi trường triển khai

Bơm hút dầu tràn

Hút dầu tràn

Ít nhất 01 bộ

Chọn loại bơm hút tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Thiết bị bổ trợ cho công tác thu hồi dầu tràn

Thu gom dầu

Tuỳ chọn 01 bộ

Chọn loại thiết bị tuỳ theo loại dầu và môi trường triển khai

Bồn chứa tạm

Chứa dầu thu gom

1

Chọn loại bồn chứa có thể kéo nổi trên mặt nước dùng ngoài khơi. Phải có sức chứa ít nhất gấp đôi lượng dầu bơm hút có thể thu hồi mỗi ngày

Phương tiện ứng phó

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Class 5 hoặc 6

Vận chuyển và triển khai trang thiết bị ứng phó

1

Tuỳ vào lượng thiết bị và môi trường triển khai

Class 5 hoặc 6

Kéo phao

1 đến 2

Tuỳ vào phương pháp quây chặn và môi trường triển khai

Nhân lực

Chức năng

Số lượng

Ghi chú

Chỉ huy hiện trường

Giám sát, chỉ huy công tác ứng phó

1

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Lái tàu

Vận hành tàu ứng phó

2 đến 3

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Chuyên viên ứng phó sự cố

Vận hành và triển khai trang thiết bị ứng phó

1 đến 3

Tuỳ theo số lượng phương tiện

Công nhân

Làm việc dưới sự điều hành của chuyên viên ứng phó

0 đến 3

Tuỳ theo số lượng phương tiện